Psihološka pomoć na duhovnim osnovama

Sv. Justin Ćelijski je, u svojoj besedi o Pastiru dobrom, govorio da su „zbog greholjublja svog ljudi izgubili pravilan pojam o svome i tuđem: ne znaju čiji su, kome su svoji i ko je njima svoj”. Ovom, naizgled jednostavnom, a dubokom mišlju, avva Justin je dijagnostifikovao brojne bolesti savremenog čoveka i društva. Krize identiteta, psihoze i neuroze, porodični problemi, bolesti zavisnosti, verske sekte, tuga i usamljenost, strahovi, gubitak smisla, depresija, konflikti, razvodi... – čini se da sve teškoće i patnje kojima je čovekova duša danas obremenjena mogu da se sagledaju u odrazu te misli. Avva Justin je ukazao i na jedini mogući put rešavanja ovih složenih bespuća i stranputica čovekovog života: „Čoveku se može pristupiti samo Bogom, tako i rodu ljudskom, kao celini. Čovek i rod ljudski mogu se poznati samo Bogom”.

Ovom idejom vođen je, od osnivanja do danas, Pravoslavni pastirsko-savetodavni centar (PPSC) Arhiepiskopije beogradsko-karlovačke, jedinstvena institucija u SPC po svom načinu rada i nameni. Ovo savetovalište, uz pomoć visokoobrazovanih i iskustvom bogatih stručnjaka iz psihijatrije, psihologije, sociologije i teologije, pruža ljudima psihološku pomoć na duhovnim osnovama. Svrha je u nalaženju duševne ravnoteže, spoznavanju duhovnih korena i identiteta, stvaranju boljih odnosa sa drugima i formiranju ličnih, porodičnih i duhovnih vrednosti.
Centar je osnovan pre trinaest godina, na Cveti 1997. godine, uz blagoslov i prisustvo Patrijarha srpskog Pavla, a po odobrenju Sv. arhijerejskog Sinoda SPC. Osnivači su bili dr Srboljub Bulić i dr Vladeta Jerotić.Rad Centra se sve ove godine odvijao u otežanim uslovima, ali su postignuća njegovih poslenika od samog početka bila zadivljujuća. Pa, iako je duša, svojim nedomislivim tajanstvima, nesmestiva u brojeve, ovde su i statistički podaci rečiti. PPSC je započeo svoj rad sa deset izuzetnih stručnjaka, danas ih ima preko trideset. U prvoj godini postojanja, održano je 1060 terapijsko-savetodavnih sastanaka u Centru. Već naredne godine broj se udvostručio, a do 2010. godine učetvorostručio. Od 1997. do 2010. godine, ukupan broj poseta Centru iznosi 46.456. Oni kojima je potrebna pomoć, primaju se bez obzira na veru i naciju, a dolaze iz svih krajeva Srbije, Crne Gore, Bosne i Hercegovine. Saradnici Pastirskog centra svih trinaest godina dobrovoljno i besplatno daruju svoje vreme, znanje i iskustvo.
Iz prvobitne dve kancelarije Crkvene opštine, u kojima je najpre radio, PPSC je preseljen na 12. sprat palate „Beograd”, zahvaljujući dobrotvorima i darodavcima. Ipak, zbog konstantnog povećanja obima posla i broja klijenata, postoji potreba za mnogo većim prostorom, kojim bi rad Centra bio znatno olakšan i poboljšan.
Po rečima dr Jerotića, „cilj pastirskog savetovanja, kao i samog Centra, bio je da se približi psihologija teologiji i teologija psihologiji, da se ispovednici u Pravoslavnoj crkvi zainteresuju više za psihologiju i psihopatologiju, a psihijatri, psihoterapeuti, bar oni religiozni, da se više zainteresuju za pravoslavnu teologiju”. Naime, pastirsko savetovanje i psihoterapija sjedinjuju isceliteljne izvore vere, savremene psihologije i psihoterapije u pronalaženju vrednosnih odgovora na čovekove životne teškoće i probleme današnjice. Duhovnim sagledavanjem pruža se značajna nadgradnja svetovnom psihološkom razumevanju i rešavanju čovekovih potreba, odnosa i problema.
Od 1999. do 2001. godine, u okviru Centra i pod okriljem SPC, postojala je Škola za pravoslavne osnove savetodavnog rada. Polaznici su bili studenti završnih godina teologije, psihologije, medicine, defektologije, socijalnog rada i veroučitelji. Škola je bila besplatna, a vodili su je đakon Nenad Ilić i psiholog Aleksandra Janković. Prvo predavanje održao je Episkop jegarski Porfirije na Kolarčevoj zadužbini, sa temom „Jevanđelje i psihologija”. Zbog nedostatka materijalnih uslova, Škola nije mogla da nastavi svoj rad, ali se do danas održalo veliko interesovanje za njeno ponovno pokretanje.
Pored savetovališta, PPSC organizuje i brojne društvene, duhovne i kulturne aktivnosti, predavanja, razgovore i događaje. Godine 2002, organizovan je, u Sava centru, veliki dobrotvorni koncert „Kuća na putu”. Kolarčeva zadužbina, bez materijalne naknade, godinama ustupa Pastirskom centru svoje prostorije za organizaciju predavanja i javnih razgovora. Naši ugledni stručnjaci iz oblasti teologije, medicine, psihologije, etnologije, politikologije, književnosti i umetnosti, govore o aktuelnim temama o čoveku i društvu, u kontekstu religije.
Pastirski centar neguje i izdavačku delatnost. Sa blagoslovom Patrijarha Pavla, objavljena su dva Zbornika ovih predavanja – prvi je posvećen ulozi intelektualca, laika i žene u Crkvi, a drugi odnosu Crkve i narkomanije, sekti, sujeverja i kazneno-popravnih ustanova. Prema serijalu TV Studio B, napravljen je ciklus knjiga „Agape”, a Pastirski centar bio je saizdavač ovog projekta.
Rukovođenje Pravoslavnim pastirsko-savetodavnim centrom je, nakon o. Srboljuba Bulića, od 2004. godine preuzeo protojerej-stavrofor Petar Lukić.