Svet knjiga

Novosti iz sveta knjige:

DR DAVOR DžALTO
PLUS ULTRA
OTAČNIK I RADIO SLOVO LjUBVE,  BEOGRAD 2011, 126 STR.
Nedavno je iz štampe izašla nova knjiga dr Davora Džalta koja nosi intrigantan naslov Plus Ultra. Između pažljivo dizajniranih korica nalazi se jedanaest tekstova koji su razvrstani u tri dela.
U prvom delu (Kultura) pronalazimo četiri teksta u kojima se autor bavi nekim od ključnih fenomena savremene kulture (spektakl, simulacija), ali i različitim formama fetiša koje karakterišu savremeno društvo i kulturu.Kao jedan od naših najboljih poznavalaca moderne i savremene umetnosti, dr Džalto objašnjava i pojedine aspekte savremene umetnosti, npr. pitanje umetničkog kvaliteta i načina na koji nešto postaje „umetnost” u okviru današnjih umetničkih institucija. Naročitu pažnju privlači tekst o „sigurnosti u zatočeništvu” gde se na nov način interpretira čuvena Fromova tezu o „bekstvu od slobode” primenjujući je i na sam fenomen kulture.
Drugi deo (Komunikacija) sadrži dva teksta koja se bave recentnim društvenim temama: problemom multikulturalizma u svetlu nedavnih osporavanja tog koncepta i temom gej-parade i pokušaja odbrane nasilja iz perspektive „tradicionalnih (hrišćanskih) vrednosti“. A na kraju ovog poglavlja nalazimo i jedinstvenu analizu fenomena „žurki” kao (pop) kulturne pojave koja se u nekim svojim aspektima može dovesti u vezu sa hrišćanskom ontologijom.
U trećem delu (Vera) nalazimo tekstove koji se bave odnosom hrišćanstva prema brojnim pitanjima savremenog društva. Tako tekstovi Fides et Regnvm i Vox Populi–Vox Dei sadrže važne i zanimljive analize odnosa pravoslavlja i demokratije, kao i pravoslavlja i monarhije, kao oblika državnog uređenja. U tekstu Narod Božiji: od plemena, preko nacije do crkve, autor objašnjava koncept „naroda Božijeg“ (Crkve) u svetlu hrišćanskog predanja, ističući razlike između hrišćanskog i starozavetnog pojma „izabranog naroda“. Takođe, ukazuje se na opasnost od različitih ideologizacija i instrumentalizacija vere i Crkve u funkciji političkih i nacionalnih/nacionalističkih ciljeva i interesa. U zaključnom tekstu ovog poglavlja (Vera u savremenom svetu), autor nudi odgovore na trideset pitanja koja se danas najčešće postavljaju o pravoslavlju, hrišćanstvu i odnosu hrišćana prema brojnim fenomenima savremenog društva i kulture. Između ostalih, tu možemo naći i odgovore na pitanja: „Da li je pripadnost pravoslavnoj Crkvi neposredno povezana sa pripadnošću određenoj naciji“, „Kako gledati na proces ujedinjenja Evrope i na proces globalizacije iz ugla pravoslavne vere“, i dr.
I ovom knjigom dr Davor Džalto pokazuje svoje izuzetne kompetencije, kako na uže stručnom području teorije i filosofije umetnosti, i njihovog osmišljavanja iz perspektive pravoslavne teologije, tako i na polju kritičkog odnosa prema širokom broju pitanja od značaja za savremenog čoveka i za razumevanje vere u svetu koji se neprestano menja. Sve ovo potvrđuje već više puta iznete ocene o autoru ove knjige kao izuzetnom intelektualacu čija nam razmišljanja pomažu da bolje razumemo društvenu realnost u kojoj živimo.
Milica Todorić

GEORGIJE SFRANCES
HRONIKA: PAD VIZANTIJSKOG CARSTVA
PREVEO I PRIREDIO MLADEN STANKOVIĆ; PREDANjSKE STUDIJE, BEOGRAD 2011, 284 STR.
Srpska vizantološka škola je od svojih početaka, od doba Dragutina Anastasijevića i Filareta Granića pa sve do naših dana, opravdano uživala svetski ugled. Doista, jedino su vizantolozi od svih delatnika iz oblasti tzv. humanističkih nauka mogli da sa rezultatima svojih istraživanja izađu i van granica srpskog govornog područja. Vizantološki institut SANU i Katedra za vizantologiju Filozofskog fakulteta beogradskog Univerziteta jesu ustanove koje su dobro poznate u svetu vizantologa, kao i druge srodne institucije čiji rad zadire i u tu oblast istorijske nauke.Jedini deo istraživačkog rada nekada jugoslovenskih, a sada srpskih vizantologa koji se nije razvijao istovremeno sa ostalim, jeste rad na prevođenju izvora za istoriju Vizantije, te je svaka delatnost na tom polju naučno-kulturni događaj prvog reda.Otuda i značajan prevodilački poduhvat gospodina Mladena Stankovića, koji je, to treba podvući, realizovanvan bilo kakve institucije i bez ikakve podrške (dakle: o trošku samog prevodioca), ne sme ostati neprimećen.
Ne bi bilo zgoreg pomenuti da se Mladen Stanković već izvesno vreme ozbiljno bavi poznovizantijskom istorijom; najznačajniji rezultati su dve monografske publikacije: Sveti Marko Efeski: žitije, izabrana dela, služba (Beograd, 2007), koju je Stanković potpisao kao priređivač i prevodilac, i koja je već postala nezaobilazni deo istraživanja života i dela velikog bogoslova iz perioda „sumraka Vizantije“ (izraz I. Đurića); i Poslednja vizantijska carica (Beograd, 2010), koja je Stankovićevo autorsko delo, a o njenom značaju možda najbolje govori činjenica da je već u pripremi drugo izdanje.
Treća Stankovićeva knjiga koja za temu ima poslednje godine Istočno-romejske imperije priređena je, za ovdašnje prilike, nesvakidašnje ozbiljno. Prilikom prevođenja korišćena su najznačajnija izdanja Sfrancesove Hronike (tačnije Chronicom Minus, dakle: Mala Hronika); uporedo uz prevod publikovan je i grčki tekst, a u napomenama data su veoma korisna pojašnjenja; prevodu prethodi nepretenciozan ali veoma pedantno napisan uvod, u kome su izloženi najznačajniji momenti iz Sfrancesove biografije i važne informacije vezane za njegovo delo; uvodu su pridodate i arheografska napomena i hronološki pregled života autora Hronike. Priređivač je Sfrancesovoj Maloj Hronici dodao i prevod izvoda iz tzv. Velike Hronike (Chronicom Maius) koja se pripisivala Sfrancesu, ali nije njegovo delo; savremena istraživanja ubedljivo su pokazala da je autor spisa monemvasijski Mitropolit Makarije Melisurg. Nakon prevoda čitave Male Hronike i izvoda iz Velike, dati su pažljivo urađeni registri i mape, što u mnogome olakšava čitanje samog dela. Inače, Mala Hronika pokriva period od 1413. do 1477, a Velika Hronika od 1258. do 1478. godine.
Sfrancesov opis sudbonosnih decenija za istoriju Vizantije od posebnog je značaja, jer je on, ili njihov neposredni akter ili je o konkretnim događajima dobijao informacije „iz prve ruke“, te je njegova knjiga obavezno štivo za sve one koji se interesuju za temu pada Vizantijskog carstva. A s obzirom da nam ondašnje apokaliptično doba može u mnogome pomoći u razumevanju trenutnog stanja u kome se nalazi današnja civilizacija, onih koji se interesuju za Sfrancisov spis treba da bude što više.    
Blagoje Pantelić