www.pravoslavlje.rs


Pravoslavni hramovi u Beogradu

Crkva Svetog Proroka Ilije u Mirijevu

Jovana Lazić

Beogradsko naselje Mirijevo u kom je podignut hram Svetog proroka Ilije, ima bogatu istoriju. Keltska i ilirska plemena zasnovala su svoja naselja uzvodno od Mirijevskog potoka, 2-3 km od Rospi-ćuprije, o čemu nam svedoči stari novac i ostaci temelja kuća tog vremena. Najstariji novac pronađen u Mirijevu je novčić rimskog cara Licinijusa (263-223) iz 3. veka posle Hrista.

Najstarije pisane podatke vezane za selo Mirijevo, koji datiraju iz turskog perioda, nalazimo u katastarskim popisima Beograda i okoline za period 1476-1566. Pominje se pod različitim imenima: od 1521. do 1523.godine kao mezra Mirine, 1528. kao selo Miranovac sa 23 kuće; od 1528. do 1530. kao selo Mirjevci (drugi naziv Miranje) sa 15 kuća i mezrom Slanac, a od 1536. pod svojim sadašnjim imenom.
Postoji više pretpostavki o nastanku sela i njegovog naziva. Po jednoj, smatra se da je ime nastalo od reči mirija - trošarina, koja se nekada ovde nalazila.
Po drugoj, ime Mirijevo je nastalo tako što je tu u XVII  veku sklopljen neki lokalni mir sa Turcima. Postoji i mišljenje da se nekadašnje selo Mirijevo nalazilo na mestu današnjeg sportskog centra „Olimp“, gde je prolazio carigradski drum, ali su se Mirijevci premestili zato što su Turci u dolasku i povratku pljačkali narod ostavljajući za sobom pustoš. Mesto na kome su se naselili bilo je pod gustom šumom i  nije imalo puta. Ovde su došli  radi mira, tako da je selo po tome dobilo ime.
Kada je reč o duhovnom životu ovog područja, poznato nam je da je Mirijevo 1721. godine imalo samo 7 kuća, i da je u blizini današnje crkve tada bila džamija koju su sagradili Turci. Ona je dolaskom Nemaca pretvorena u katoličku crkvu. Godine 1736. selo se pominje u vezi sa namerom austrijskih vlasti da u Mirijevu postave katoličkog sveštenika. Poznato nam je i to da se na mestu Smrdanu, gde je bilo staro selište, nalaze tragovi razvalina crkve.

IZGRADNjA HRAMA
Crkva je podignuta 1833. godine na mestu na kome se ranije nalazila manja crkva od lošijeg materijala. Porta stare crkvice je podeljena tako da je na manjem delu podignuta i mirijevska škola.
Nova crkva Svetog Ilije je sagrađena  od materijala koji je, po odobrenju kneza Miloša, uzet iz razrušenog manastira Slanci. Pored sačuvanih crkvenih  protokola  iz 1833.godine, sačuvano je i pismo knezu Milošu iz te godine u kome se izveštava o toku gradnje i moli za pomoć. Crkva je podignuta nastojanjima i prilozima stanovnika sela Mirijeva, kao i Malog i Velikog Mokrog Luga.
Obnovljena je 1873. godine kada dobija svoj sadašnji izgled. Tada joj je dograđena i današnja priprata sa zvonikom. To je jednobrodna građevina zasvedena poluobličastim svodom, sa trostranom apsidom spolja i iznutra, sa pripratom i dve bočne pevnice koje imaju pravougaonu osnovu.

IKONOSTAS I ŽIVOPIS
Ikonostas je rađen od 1918. do 1919. godine po nacrtu sveštenika Jovana Dimića.

Koncipiran je u duhu neoklasicizma, sa karakterističnom obradom sokla, stubova, pilastera, timpana, arhitravnog venca i dr. Na njemu su postavljene ikone koje je, verovatno krajem XIX veka, naslikao Lazar Krdžalić. Ima ih ukupno 14.

CARSKE DVERI
Blagovesti su predstavljene dvema ikonama. Verovatno da su obe naslikane pre nego što je bio izrađen ikonostas, tako da su naknadno prilagođene prostoru koji je određen za ovu kompoziciju. Autentičan izgled ikona je delimično narušen, jer su doslikavane i premazivane.
Prestone ikone su: Sv. Andrej, Bogorodica sa Hristom, Isus Hristos i Sv. arhangel Mihailo. U gornjoj zoni su: Tajna večera, Sv. Petar, Sv. Nikola, Sv. Jovan Krstitelj, Sv. apostol Pavle, Bogorodica, Sv. Jovan i Raspeće.

Zidne kompozicije u oltaru i na svodovima je 1948. godine oslikao Velimir Maretić. Pošto je postojeći živopis dotrajao, i utvrđeno je da nema posebnu umetničku vrednost, tokom 1984. godine započeta je akcija sakupljanja dobrovoljnih priloga za njegovu obnovu. Posao izrade novog živopisa poveren je svešteniku Dobrici Kostiću, slikaru, restauratoru i konzervatoru.
Ikonu Sv. proroka Ilije u mozaiku, koja je postavljena iznad ulaznih vrata crkve, izradio je Đuro Radlović.     


© Православље, Сва права задржана. Адреса овог текста на интернету је http://pravoslavlje.spc.rs/broj/982/tekst/crkva-svetog-proroka-ilije-u-mirijevu/