www.pravoslavlje.rs


Crkva Svetog Vasilija Ostroškog na Bežanijskoj Kosi

Jovana Lazić

Naselje Bežanijska Kosa je jedno od mlađih beogradskih naselja. Formirano je još u 18. veku, ali je ubrzano počelo da se razvija tokom prošlog veka, kada je počela planska izgradnja Novog Beograda. Do 2001 ovo naselje je parohijski pripadalo bežanijskoj crkvi Sv. velikomučenika Georgija.

Ideja o gradnju crkve Sv. Vasilija Ostroškog, koja se nalazi u samom centru Bežanijske kose, rodila se početkom devedesetih godina. Na predlog protojereja Petra Ilića, dotadašnjeg paroha crkve Rođenja Presvete Bogorodice u Zemunu, čija je ovo parohija bila, oformljen je Inicijativni odbor sastavljen od nekoliko uglednih intelektualaca, radi pokretanja zahteva za dobijanje lokacije za izgradnju hrama. Požrtvovanje i trud članova Odbora je urodio plodom i Skupština grada je 1995. godine dodelila plac površine 56 ari za gradnju crkve.
Nedugo zatim, 9. jula 1996. godine, Njegova Svetost Patrijarh srpski Pavle je izvršio osvećenje krsta i zemljišta, blagoslovivši izgradnju novog hrama posvećenog Svetom Dimitriju Solunskom. Naime, iako je želja stanovnika Bežanijske Kose, među kojima su mnogi poreklom iz Hercegovine i Crne Gore, bila da se hram posveti ostroškom čudotvorcu, Patrijarh je želeo da hram posveti Sv. Dimitriju, kao izraz zahvalnosti grčkom narodu za pokazanu hrišćansku ljubav prema Srbima i pruženu pomoć u najtežim danima. Čak je i preko medija pronešena vest o izgradnji crkve Svetog Dimitrija, da bi pred samo osvećenje temelja, odluka, bez obrazloženja, bila promenjena. Od Građevinskog odbora, koji je bio formiran pri hramu, zatraženo je da se predloži drugo ime, i konačno je prihvaćeno da crkva na Bežanijskoj Kosi bude posvećena Sv. Vasiliju Ostroškom Čudotvorcu.

ARHITEKTURA
Idejni projekat crkve i parohijskog doma izradio je arhitekta Mihajlo Mitrović iz Beograda, opredelivši se za oblik prastare hrišćanske rotonde, koju prate niži aneksi, visoki zvonik na zapadu i trolisna oltarska apsida na istoku. Patrijarh je blagoslovio ovaj projekat, iznoseći stav da crkveno graditeljstvo treba da izađe iz okvira bezidejnog kopiranja starih formi i da treba da ponudi rešenje koje je primereno okolnoj arhitekturi i u skladu sa kanonima crkve.
Do kraja 1997. godine urađena je konstrukcija crkve i zvonika, a obimni radovi su nastavljeni i tokom 1999, uprkos NATO-bombardovanju. Prilikom bombardovanja glavnog dalekovoda na Bežanijskoj Kosi, veliki deo bombe je pao ispred same crkve, ali je nije oštetio. U znak sećanja na taj događaj na severnoj strani crkvene fasade je označen 24. mart 1999. Te godine je Patrijarh Pavle služio Svetu arhijerejsku Liturgiju povodom hramovne slave, u prepunoj crkvi i porti, uprkos vazdušoj opasnosti.

ŽIVOPIS HRAMA
Radovi na freskopisanju hrama su povereni našem istaknutom ikonoslikaru Dragomiru Maruniću, koji je 2003. završio oslikavanje 1000 kvadratnih metara hrama u seko tehnici. Po načinu komponovanja, njegovo slikarstvo je monumentalno i ekvivalentno je Moravskoj školi karakterističnoj za srpsko srednjovekovno slikarstvo.
Crkva je ukrašena i mnogobrojnim vitražima u srpsko-vizantijskom stilu na svim prozorima, koje je izradio atelje za vitraže „Stanišić“ iz Sombora. Na velikim prozorima izobraženi su jevanđelisti, a na lučnim je lepa ornamentika. Lukove iznad ulaznih vrata u mozaiku, kao i ikonu Sv. Nikole u mozaiku iznad vrata na zvoniku izradio je profesor Vlado Todorović.

MISIONARSKA DELATNOST
Hram svetog Vasilija Ostroškog na Bežanijskoj kosi se, osim neobične arhitekture samog hrama, posebno ističe i izuzetno plodnom misionarskom delatnošću, koja okuplja veliki broj vernika. Sveštenstvo hrama već godinama održava duhovne tribine pod nazivom „Razgovori o veri“, koje su započete sa protojerejem-stavroforom Petrom Ilićem. Zamišnjenesu kao sinteza teoloških predavanja i veronauke za odrasle, kao i duhovnog savetovanja vernika, sa insistiranjem na dijalogu između predavača i slušalaca. Osim ovih tribina, u par navrata su organizovana izuzetno posećena velika predavanja, na kojima su govorili Mitropolit Amfilohije, Ep. Ignatije (Midić), protojerej-stavrofor Vladimir Vukašinović itd.

Izdavačka delatnost hrama, koja je do sada bila usmerena na štampanje parohijskog lista „Ostrog“, namenjenog obaveštavanju parohijana o rasporedu bogosluženja i svim značajnijim događanjima pri hramu, od nedavno je obogaćena časopisom „Prvolik“. Prvi broj je koncipiran tako da obuhvata nekoliko tema: od bogoslovskih, preko tema iz života vernika, do onih iz sfere umetnosti, dok poslednje stranice sadrže izvode iz letopisa crkve.  Sačinjen je od četiri poglavlja: Prvolik, Poznanje, Svedočanstvo i Ogledalo, nudeći reč o aspektima Bogopoznanja, i objedinjuje kako autorske tekstove domaćih autora, tako i prevode inostranih. Predviđeno je da izlazi tri puta godišnje.
 Sveštenstvo je posebnu pažnju posvetilo najmlađim parohijanima za koje Danijela Marković, uz pomoć veroučitelja Bojane Radičević, vodi kreativnu radionicu „Zvončići“, okupljajući decu u uzrastu od 2-10 godina radi druženja, upoznavanja, razvijanja kreativnog i praktičnog načina mišljenja. Ideja je da se podstiče zajedništvvo među decom različitih uzrasta, interesovanja i saznanja.
Pri hramu je aktivan od 2001. godine mešoviti crkveni hor, kao i dečiji hor sastavljen od najmlađih parohijana.     


© Православље, Сва права задржана. Адреса овог текста на интернету је http://pravoslavlje.spc.rs/broj/992/tekst/crkva-svetog-vasilija-ostroskog-na-bezanijskoj-kosi/